A colecção de romances depositada no Centro de Tradições Populares Portuguesas “Prof. Manuel Viegas Guerreiro”, Universidade de Lisboa
Palabras clave:
romancero portugués, colecciones, fondo de romances, bases de datosResumen
Este trabajo se centra en una colección de romances depositadas en el Centro de Tradiciones Populares Portuguesas 'Prof. Manuel Viegas Guerreiro' (CTPP), ahora parte de CLEPUL, Unidad de Investigación de la Universidad de Lisboa.
Se hace una breve historia de cómo nació este Centro y se constituyó el fondo, que cuenta con miles de textos de Literatura Oral Tradicional, recogidos desde 1976 a 2007, entre los que destacan cientos de versiones de romances.
La colección se divide en dos grandes conjuntos.
El más antiguo, llamado "Archivo Histórico", consiste en las colecciones realizadas en los años anteriores a los años 70 del siglo pasado, por iniciativa personal o en equipos dirigidos por investigadores de renombre y también el trabajo realizado en el marco del Servicio Cívico de 1975.
El segundo conjunto, llamado «Novas Recolhas», proviene de las colecciones realizadas en diferentes regiones de Portugal por estudiantes de grado, maestría y doctorado, en el ámbito de la disciplina y seminarios de Literatura Oral y Tradicional (LOT), impartidos y supervisados por el Profesor João David Pinto Correia en la Universidad de Lisboa, la Universidad de Madeira y la Universidad de Trás-os-Montes. El tratamiento de los romances (sistematización, clasificación, digitalización, publicación) se lleva a cabo de acuerdo con los procedimientos de los centros de estudio conocidos sobre el Romancero.
Varias de estas colecciones y resultados de investigación se difundieron individualmente, pero reconociendo la ventaja de utilizar las nuevas tecnologías en beneficio de una gama más amplia de investigadores y del público en general, el CTPP implementó el proyecto TECNOTRAD, una base de datos con las colecciones del "Archivo Histórico" y, posteriormente, el proyecto ADLOT - Archivo Digital de Literatura Oral Tradicional, basado en una parte de las "Nuevas Colecciones", ambas bases de datos en proceso de actualización.
También se pretende llamar la atención sobre las posibilidades de investigación de este fondo patrimonial y la importancia de salvaguardar esta y otras colecciones que, por su valor, pueden contribuir a enriquecer los estudios sobre el Romanceiro.
Citas
ADLOT (2013) = Arquivo Digital da Literatura Oral Tradicional (2013). Recuperado de: <http://www.adlot.fl.ul.pt/community/#front> [Último acesso: 10/06/2021].
Castro, I. Lindley Cintra. Biografias. Instituto Camões. Recuperado de: <http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:jduezKUI6B4J:cvc.instituto-camoes.pt/seculo-xx/lindley-cintra.html+&cd=1&hl=es&ct=clnk&gl=pt#.YMJIOjZ1BQI> [Último acesso: 10/06/2021].
Catalán, D., Cid, J. A., Mariscal, B., Salazar, F., Valenciano, A. y Sandra R. (1982-1984). El Romancero Pan-Hispânico - Catálogo General Descriptivo / The Pan-Hispanic Ballad - General Descriptive Catalogue, 3 vols. Seminario Menéndez Pidal.
CTPP (2022) = Centro de Tradições Populares Portuguesas ‘Professor Manuel Viegas Guerreiro’. Workshop “Projecto Tecnologia e Tradição: Informatização de arquivos etnográficos do CTPP”. Querença. Recuperado de: <https://slideplayer.com.br/slide/1687620/> [Último acesso: 10/06/2021].
Daveau, S. y Medeiros, C. A. (2008). Contribução para a bibliografia de António Machado Guerreiro. Finisterra, 43 (86), 111-114.
Débax, M. (2006). La imposible trascripción de la oralidade. En Santiago, R., Valenciano, A. y Iglesias S. (eds.), Tradiciones discursivas: edición de textos orales y escritos (13-28). Editorial Complutense.
Ferré, P. (2006). Etapas em la édición del Romancero português. Santiago, R., Valenciano, A. y Iglesias S. (eds.), Tradiciones discursivas: edición de textos orales y escritos (87-100). Editorial Complutense.
Fontes, M. Da C. (1997). O Romanceiro Português e Brasileiro: Índice Temático e Bibliográfico / Portuguese and Brazilian Balladry: a Thematic and Bibliographic Index, selecção e comentário das transcrições musicais de Israel J. Katz e correlação pan-Europeia de Samuel G. Armistead, 2 vols. Hispanic Seminary of Medieval Studies.
Freitas Branco, J. e Tiago de Oliveira, L. (1993). Ao Encontro do Povo – I. A Missão. Celta Editora.
Freitas Branco, J. e Tiago de Oliveira, L. (1993). Ao Encontro do Povo – II. A Colecção. Celta Editora.
Galhoz, Mª A. (1987-1988). Romanceiro Popular Português, 2 vols. Instituto Nacional de Investigação Científica.
Galhoz, Mª A. (2009). Algumas Notas em torno ao Romanceiro da Tradição Oral recolhido no âmbito do Plano Trabalho e Cultura dirigido por Michel Giacometti. Centro de Tradições Populares Portuguesas “Manuel Viegas Guerreiro”. Recuperado de: <https://www.yumpu.com/user/ww3.fl.ul.pt> [Último acesso: 10/06/2021].
Leite, R. M. (2013). Manuel Viegas Guerreiro. En Dicionário de Historiadores Portugueses da Academia Real das Ciências ao final do Estado Novo. Centro de História da Universidade de Lisboa. Recuperado de: <http://dichp.bnportugal.pt/instituicoes/instituicoes_academia_ciencias.htm> [Último acesso: 10/06/2021].
Mariotto, E. José Leite de Vasconcellos. Biografias. Instituto Camões. Recuperado de: <http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:_YxH24fsHTcJ:cvc.instituto-camoes.pt/seculo-xix/jose-leite-de-vasconcelos.html+&cd=2&hl=es&ct=clnk&gl=pt#.YMJHCDZ1BQI> [Último acesso: 10/06/2021].
Pinto Correia, J. D. (2011). Património Imaterial Português: notícia das NR / LOT-CTPP (Recolhas de Literatura Oral Tradicional) de 2002 a 2007. En Morujão, Isabel e Santos, Z.(coords.), Literatura culta e popular em Portugal e no Brasil – Homenagem a Arnaldo Saraiva (225-245). CITCEM - Edições Afrontamento. Recuperado de: <http://ler.letras.up.pt/site/default.aspx?qry=id024id1410&sum=sim> [Último acesso: 10/06/2021].
Pinto Correia, J. D. (1993). Os Géneros da Literatura Oral Tradicional: Contributo para a sua Classificação. Revista de Língua Portuguesa, 9, 63-69.
Pinto Correia, J. D. (1992). Para uma Teoria do Texto da Literatura Popular Tradicional. En Viegas Guerreiro, M. (coord.), Literatura Popular Portuguesa. Teoria da Literatura Oral / Tradicional / Popular (101-128). ACARTE - Fundação Calouste Gulbenkian.
Pinto Correia, J. D. Manuel Viegas Guerreiro. Biografias. Instituto Camões. Recuperado de: <http://cvc.instituto-camoes.pt/seculo-xx/manuel-viegas-guerreiro-dp1.html#.YC6usy0qLVo> [Último acesso: 10/06/2021].
Ramalhete, A. Mª e Júdice, N. (2009). Romanceiro da Tradição Oral. Recolhido no âmbito do Plano Trabalho e Cultura dirigido por Michel Giacometti, 2 vols. Edições Colibri - Instituto de Estudos de Literatura Tradicional.
Saraiva, A. (1980). Literatura Marginalizada – Novos Ensaios. Edições Árvore.
Valenciano, A. (2006). Críticas a la edición y edición crítica de los romances de la tradición oral moderna. En Santiago, R., Valenciano, A. e Iglesias, S. (eds.), Tradiciones discursivas: edición de textos orales y escritos (45-69). Editorial Complutense, 2006.
Valenciano, A. (1998). O estabelecemento dos textos: dos “textos” memorizados o oralizados dos portadores de tradición ós “textos” escritos publicados nunha edición crítica. En Romanceiro Xeral de Galicia, I. Os romances tradicionais de Galicia (958-123). Fundación Ramón Menéndez Pidal - Centro de Investigacións Lingüísticas e Literarias Ramón Piñeiro.
Vasconcellos, J. L. de (1975, 1979, 1983). Cancioneiro Popular Português, 3 vols., Zaluar Nunes, Mª A. (coord.). Acta Universitatis Conimbrigensis.
Vasconcellos, J. L. de (1958-1960). Romanceiro Português, 2 vols. Acta Universitatis Conimbrigensis.
Vasconcellos, J. L. de (1964). Contos Populares Portugueses, 2 vols., Paulo Soromenho, C. e Silva Soromenho, A. Da (coords.). Acta Universitatis Conimbrigensis.
Vasconcellos, J. L. de (1933-1988). Etnografia Portuguesa-Tentame de sistematização, 10 vols. Imprensa Nacional, Casa da Moeda [A partir do vol. IV, organização de Manuel Viegas Guerreiro, com a colaboração de Alda da Silva Soromenho, Paulo Caratão Soromenho e prefácio de Orlando Ribeiro].
Viegas Guerreiro, M. (1982). Guia de Recolha de Literatura Popular. Instituto Português de Património Cultural.
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2023 Ana Maria Paiva Morao

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial 4.0.
Aceptado 2023-06-22
Publicado 2023-11-30